Śladami polskich gąsienic pancernych w Normandii

W ostatni weekend sierpnia uroczystości rocznicowe upamiętniające czyn bojowy 1. Polskiej Dywizji Pancernej (1PDPanc) w sierpniowej Normandii 1944 roku zgromadziły wielu gości z Polski i Francji. Wśród nich byli przedstawiciele najwyższych władz wojskowych Rzeczypospolitej i 11 Dywizji Kawalerii Pancernej, która od 25 lat sprawuje opiekę nad dziedzictwem 1PDPanc.

2017-08-26-KG-Juno Soingolls 70 200-007

Tegoroczną ceremonię w Chambois i Mont Ormel zaszczycili swoją obecnością między innymi reprezentujący Ministra Obrony Narodowej Pan Sławomir Frątczak, dyrektor Departamentu Edukacji, Kultury i Dziedzictwa MON oraz Radca Wiceministra Obrony Narodowej profesora Wojciecha Fałkowskiego, Pan Marcin Spyrka. Delegacji Czarnej Dywizji przewodniczył jej dowódca, generał brygady Stanisław Czosnek. Kompania honorowa 10 Brygady Kawalerii Pancernej wraz z orkiestrą wojskową zapewniły obecność polskiego ceremoniału wojskowego we wszystkich miejscach pamięci, dedykowanych polskim pancerniakom i innym żołnierzom alianckim poległym w Bitwie Normandzkiej w sierpniu 1944 roku.

Delegacje z Polski rozpoczęły rocznicowy dzień od wizyty na plaży Juno (Graye-Sur-Mer), gdzie na przełomie lipca i sierpnia 1944 roku wraz ż żołnierzami kanadyjskimi lądowały siły główne 1PDPanc. Oddano honory i zapalono znicze pod pomnikiem upamiętniającym ten fakt, a odsłoniętym dzięki staraniom Stowarzyszenia 1PDPanc „Francja” w 2012 roku. Przed pomnik licznie stawili się wraz z żołnierzami Czarnej Dywizji rekonstruktorzy historyczni z 100. Poznańskiej Drużyny Harcerzy, z grupy rekonstrukcji historycznej Breda, działającej pod egidą Beskidzkiego Stowarzyszenia Maczkowców z Bielska – Białej. Przybyli również motocykliści z Rzeszowskiego Stowarzyszenia Patria pod przewodnictwem Błażeja Krupy, syna żołnierza generała Maczka oraz przedstawiciele Zarządu Stowarzyszenia 1PDPanc Francja, na czele z Jean Pierre Ruault.

2017-08-26-KG-Maczuga 70 200-083

Kolejnym miejscem pamięci wpisanym z szlak polskich gąsienic pancernych w Normandii była miejscowość Soingolls, gdzie mieszkańcy od wielu lat pielęgnują pamięć o polskich wyzwolicielach. Dalej szlak wizyty prowadził do Chambois. Jak wspomina rejon miasta w sierpniu 1944 roku dowódca 2. Pułku pancernego, podpułkownik Sławomir Koszutski, opisując ekstremalne warunki walki „Czarni od kurzu. Czerwone, zaognione oczy. W kombinezonach poplamionych krwią własną i rannych kolegów, (…) ale im więcej zmęczenia, im więcej nieprzespanych nocy, im więcej ognia, im częstsze ataki Niemców – tym większa zaciętość i determinacja żołnierzy 1DPanc pod Chambois”.

W centralnym punkcie miasta polskim żołnierzom poświęcony jest pomnik upamiętniający symboliczne zamknięcie pierścienia okrążenia wokół wojsk niemieckich przez żołnierzy 10 Pułku Dragonów dowodzonych przez pułkownika Władysława Zgorzelskiego i żołnierzy batalionu piechoty amerykańskiej, dowodzonych przez kapitana LaughlinaWatersa. Delegacje wysłuchały hymnów państw alianckich, których żołnierze brali udział w bitwie pod Falaise orazChambois i złożyli w asyście honorowej 10BKPanc oraz pocztów stowarzyszeń licznych organizacji kombatanckich pamiątkowe wieńce. W imieniu rzeczpospolitej wieniec złożył Ambasador RP we Francji, profesor Tomasz Młynarski.Ambasadorowi towarzyszyli generał brygady Stanisław Czosnek, dyrektor Sławomir Frątczak oraz Marcin Spyrka z MON.

2017-08-26-KG-Maczuga 24 75-097

W dalszym ciągu uroczystości uczestnicy przemieścili się do Mont Ormel na legendarne Wzgórze 262, które przeszło do historii bitwy pod nazwą „Maczuga”. Ta reduta obronna górująca nad skrzyżowaniem dróg w Chambois i doliną rzeki Dives odegrała kluczową rolę w ostatnim akordzie bitwy normandzkiej. To tutaj polscy pancerniacy w wyniku krwawych walk z zastosowaniem wszystkich rodzajów działań bojowych w dniach od 19 do 21 sierpnia 1944 roku powstrzymali wycofujące się oddziały niemieckie i zapewniły ostateczny sukces aliantom w tej fazie walk prowadzonych we Francji. Jak powiedział dowodzący siłami lądowymi generał Montgomery „Niemcy byli jakby w butelce, a polska dywizja była korkiem, którym ich w niej zamknęliśmy”.

2017-08-26-KG-Juno Soingolls-137

Podczas uroczystości na Wzgórzu 262 pułkownik Sławomir Pawlikowski, Attache Obrony Ambasady RP odczytał decyzję Ministra Obrony Narodowej o mianowaniu do stopnia majora najstarszego żołnierza 1PDPanc we Francji, kapitana Edwarda Podymę. Po czym dowódca Czarnej Dywizji wręczył weteranowi beret czołgisty z nowym oznaczeniem stopnia. W dalszym ciągu ceremonii generał brygady Stanisław Czosnek wygłosił w języku francuskim laudację na cześć polskiego weterana.

Na wzgórzu oddano hołd pod pomnikiem generała Stanisława Maczka, który stanął na „Maczudze” w 2014, jako wierna kopia pomnika generała, znajdującego się na żagańskim Skwerze Czołgisty. Złożono kwiaty przed pomnikiem dedykowanym żołnierzom polskim i innych armii alianckich, poległym na polskim polu bitwy.

Uroczystości zakończyła msza święta w kościele znajdującym się w centrum Chambois, której przewodniczył rektor Polskiej Misji katolickiej w Paryżu, ksiądz Bogusław Brzyś, a koncelebrowali ją księża francuscy i ksiądz Sławomir Klim, SChRz Bredy, honorowy kapelan Federacji Organizacji Polskich Pancerniaków.

Tuż po mszy na miejscowym placu, będącym świadkiem wielu historycznych wydarzeń żagańska orkiestra wojskowa dała koncert plenerowy, dedykowany wszystkim uczestnikom rocznicowych uroczystości.

* * *

Bitwa o Falaise miała miejsce w dniach od 7 do 22 sierpnia podczas operacji sił sprzymierzonych zmierzających do przełamania obrony niemieckiej w północnej Francji. Działania wojsk alianckich, a w szczególności 1. Armii Kanadyjskiej, doprowadziły do częściowego okrążenia wojsk niemieckich. Korytarz, przez który mogły się wycofać w głąb Francji zawęził się do mniej niż 30 kilometrów. Zadanie zaryglowania tej luki powierzono 1 Dywizji Pancernej generała Maczka.

Dywizja sforsowała rzekę Dives, po czym 3. Brygada Strzelców w ciężkich walkach (17-18 sierpnia) zajęła miasteczko Chambois leżące na drodze wycofujących się oddziałów Wehrmachtu. W tym czasie pozostałe jednostki dywizji stoczyły zwycięską walkę o wzgórza Mont Ormel i wzgórze 262. Polskie jednostki zostały jednak zaskoczone silnym kontratakiem II Korpusu Pancernego SS. Pomimo ciężkiego ostrzału i ponawianych szturmów, 1. Dywizji Pancernej udało się utrzymać pozycje, aż do zluzowania 21 sierpnia przez wojska kanadyjskie, dotychczas zatrzymane na wzgórzu 240. Bezpośrednio po odejściu z zajmowanych pozycji,1. Dywizja Pancerna przeszła do pościgu za wycofującymi się Niemcami.W kotle pod Falaise udało się otoczyć 7 niemieckich dywizji, i poważnie osłabić jednostki, którym udało się wycofać. Straty Wehrmachtu szacuje się na 40 tysięcy wziętych do niewoli, 10 do 30 tysięcy zabitych i ciężko rannych. Polska 1. Dywizja Pancerna wzięła 5113 jeńców, zniszczyła 55 czołgów, 44 działa polowe, 38 samochodów pancernych i 207 pojazdów mechanicznych, tracąc przy tym 325 zabitych, 1002 rannych i 114 zaginionych. Zniszczeniu uległo też około 80 czołgów.

Dowódca sił sojuszniczych w Europie generał Dwight David Eisenhower w 1948 roku napisał o Falaise: “(…) pole bitwy pod Falaise było bez wątpienia jednym z największych «pól śmierci» na wszystkich teatrach wojennych. Drogi, szosy i pola były tak zakorkowane zniszczonym sprzętem oraz ciałami ludzi i zwierząt, że przedostać się przez ten teren było ogromnie trudno. Czterdzieści osiem godzin po zamknięciu kotła przeprowadzono mnie tamtędy pieszo i ujrzałem sceny godne Dantego. Dosłownie nie dało się przejść stu metrów, żeby nie nadepnąć na rozkładające się zwłoki”.

Tekst i zdjęcia: por. Krzysztof Gonera

ppłk rez. Waldemar Kotula


{gallery}artykuly/2017/11dkpanc/a9{/gallery}

portalik24.pl
Czytaj cały artykuł